Emekçilerin 
Kurtuluşu
Kendi
Eserleri
Olacaktır.

                 
K. MARKS

 

ATEŞ TOPRAKLARINA ELVEDA !...

Güneş ÇELİKKOL

Patagonya topraklarına vardığınızda dünyanın ucuna ulaşmışsınızdır artık. Atlantik, Pasifik ve Antarktika burada birleşir; Yeni Zelanda, Güney Afrika ve Japonya, üzerinde durduğunuz ''Ateş Toprakları'' olarak bilinen buz ülkesinin etrafında uçuşur. Avrupa kökenli haritaların sol alt köşesinde resmedilen bu coğrafya, dünyanın sonlandığı ve yeniden başladığı gizli merkezlerdendir. Mapuçe yerlileri, asırlardır burada yaşıyorlar. Mapuçe yerlilerinin Atlas Okyanusu'nun kuzeydoğu kıyılarından yola çıkan ''Beyaz Adam'' la ilişkisi 16. yüzyılda başlıyor... Yerliler, başlangıçta o kadar da talihsiz değiller aslında. Burayı mesken tutan ilk kuşak yerleşimcilerin o sıralar ''Yeni Dünya'' nın dört bir yanına dağılmakla meşgul altın ve gümüş avcılarındansa esas olarak Cizvit rahipleri olması dahi, ehvenişer kategorisinden bir şans sayılmalı belki. Ne ki, 18. asırla beraber işler değişmeye başlıyor ve modernleşme sürecindeki Arjantin kapılarını İngiliz porselenlerine, Fransız tablolarına, Yunan hümanizmasına ve İtalyan isçilerine açarken siyahlardan, yerlilerden ve son Cizvitlerden kurtulmaya niyet ediyor. Askeri deha ve politik önder Roca komutanlığında başlatılan ''Çölün Fethi'' harekâtıyla binlerce Mapuçe yerlisinin gövdesi yere seriliyor... Hayatta kalmayı başaranların torunlarının hakkından gelmekse 1976-1983 arası hüküm süren askeri yönetime kalacaktır. Tüm gayretlere karşın yeryüzünden silinmemekte ısrar eden Mapuçeler günümüzdeyse topraklarından atılma tehlikesiyle yaşıyorlar. Arjantin'deki mülkiyet rejimi, tıpkı bölgenin kolonyal serüvenlerle kurulmuş diğer devletleri gibi Avrupa kökenli yerleşimcilerin kendi aralarındaki mal paylaşımlarını düzenlemek amacıyla oluşturulmuştu zamanında. Bu, kıtaya henüz gelen Avrupalıların insanlar ve tabiat dahil var olan tüm zenginlikleri kendi aralarında nasıl paylaşabileceklerine dair kurallar koyan bir sistemdi. Yerlilerin tapu edinebilmeleri ise mümkün değildi. Onlar, fatihler arası ganimet paylaşımını düzenleyen tapulardaki ''ganimet'' hanesine dahildi. İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemden itibaren yerli haklarının dünya ölçeğinde tanınmaya başlamasıyla beraber bu topraklar her kimin mülkiyetinde bulunursa bulunsun yerlilerin oradan atılamayacaklarına dair hükümler, Arjantin de dahil pek çok sömürge kökenli devlette yasalaşacaktı. En son 1992-1994 döneminde gözden geçirilen Arjantin anayasası, yerlilerin yaşadıkları topraklara el koyulamayacağı ibaresine yer veriyordu. Ancak, toprakların sahipleri, bunları özel bir şirkete devrettiklerinde olacaklara dair bir düzenleme bulunmuyordu. İşte bu eksiklik, 90'lı yılların başında, Peronizmin sağ kanadının temsilcisi ''El Turco'' lakaplı Carlos Menem' in başkanlığı döneminde, Mapuçelerin çağdaş tarihlerinde yeni bir felaket döneminin başlamasına yol açtı. Sahibi bulunduğu İtalyan kökenli tekstil firması Benetton'un yün ihtiyacını karşılayacak küçükbaş hayvanların yetiştirileceği bir arazi arayışındaki Edizione Holding, 1991'de, üç Arjantinli aileye ait bulunan ve 1891'deki kuruluşundan bu yana orta çapta bir ülke genişliğindeki toprakların tapusunu kasasında tutan Güney Arjantin Toprakları Şirketi'ni satın almıştı. Böylelikle, büyük bölümü buzullardan oluşan Patagonya'nın yüzölçümünün 10'da 1'ini, verimli ve kullalılabilir kısımlarının ise çok daha geniş bir kesimini oluşturan 900 bin hektarlık topraklar Benetton'un mülkiyetine geçiyor ve yüzde 95'inden fazlası tapusuz olan Mapuçeler ise ülkesiz kalıyordu. 1.5 milyonu Şili'de yaşayan Mapuçelerin 200 bini Patagonya'nın ateş topraklarında. Ama daha ne kadar orada olacaklarını kestirebilmek olası değil. Sorunlarını geçen aylarda Ekvador'da toplanan 1. Amerika Sosyal Forumu'nda dünyaya duyuran Mapuçelerin temsilcileri ise şimdi ocak ayı sonunda Brezilya'da toplanacak Dünya Sosyal Forumu'na hazırlanıyor. Mapuçe halkını destekleyen Nobel Barış Ödülü sahibi Adolpho Perez Esquivel' in sorduğu soru ise henüz yanıtlanmış değil: ''Tanrı'dan kim satın aldı bu toprakları?''

 

sayfa başına dön