Emekçilerin 
Kurtuluşu
Kendi
Eserleri
Olacaktır.

                 
K. MARKS

 

A’DAN , K’YA PORTE ALLEGRE

Güneş ÇELİKKOL

Kentin farklı noktalarındaki binâlar ve üniversite kampuslarında değil de, okyanusa uzanan Jacui ırmağı deltasının Guaiba gölüyle kesiştiği sahil şeridine kurulan kampta toplandı bu defa Dünya Sosyal Forumu.  Bir senelik Hindistan macerasında yaşananlardan hoşnut kalınmış, Porto Alegre'ye dönüşünde forumu tabana yayacak biçim değişikliklerine gidilmişti. Konser ve partilerin tartışma toplantıları ve panellere baskın çıkmasından, akademik dokudan karnavala bunca sert bir darbeyle geçilmesinden, gece eğlencelerinin uyumayı engellemesi ve gündüz toplantılarının dahi kimi defa yüksek müzik sesine kurban gitmesinden şikâyet eden çoktu gerçi ya...-yine de, ilgiye değer bir deneyim oldu: İkiyüz bine yakın kişinin gelip gittiği, onbinlercesinin başından sonuna kesintisiz bir biçimde içinde seyrettiği Dünya Sosyal Forumu beşinci bileşimi, iyi ve kötü yanlarıyla, günün yirmi dört saatinden bir tekinin dahi ölü geçmediği bir karnavaldı. Politik stand ve etkinlik çadırlarını konser alanlarının dibine kurmak gafletinde bulunmuş olanlar durumdan fazlaca muzdaripti gerçi ama bunlara ironik bir biçimde takılanların anımsattığı Gramsci alıntısı da yersiz değildi doğrusu: «devrim, ezilenlerin karnavalıdır», ne de olsa...

Sahil şeridinin girinti ve çıkıntıları ölçüm yapmayı güçleştiriyor gerçi ya, çevremdekilere bir ara forum sahasının başından sonuna kuş uçuşu altı kilometre çekip çekmediğini sorduğumda «herhâlde» demişlerdi. Demek ki, çok da isabetsiz bir tahmin değilmiş bu yaptığım. Forum kapsamındaki tartışmalar 11 temel başlığa tasnif edilmiş, saha da benzer konulardaki tartışmaların birbirine yakın çadırlarda yapılabilmesi maksadıyla 11 kısma ayrılmıştı. Sahanın kuzey ucundaki A işâretli bölge özerk düşünce ve plastik sanatlara ayrılmıştı örneğin; çoğulculuk ve kimliksel farklılıklar B bölgesindeki çadırlarda, direniş kültürlerine dair tartışmalar ise C harfiyle adreslenen kısımdaydı. İletişim ve alternatif medyalar D, ulusaşırı şirketlerin denetimi ve alternatif piyasalar E, toplumsal mücadeleler F, demokratik bir düzenin kuruluşu  ve uluslararası işbirliği H, barış ve silahsızlanma G, ekonomik egemenlik I, insan hakları J, etik ve tinsellik ise K harfleriyle işâretlenmişlerdi. Tek sıra hâlinde devam eden A-D şeridi ile E ve diğerleri arasına forumun enformasyon ve organizasyon birimleri ile yirmibini aşkın kişinin gecelediği gençlik kampı sıkıştırılmış, E-K harfleri arası bölgenin ara noktalarınaysa konser ve şenliklerin tertiplendiği sahalar ve kafeterya çadırları yerleştirilmişti. Harflerle andığımız bölümlerin her birinin kendi içinde etkinlik çadırlarının yanı sıra internet bağlantı noktalarına, tuvalet ve kafeteryalara, sergi standlarına da ev sahipliği yaptığını belirtelim. Gençlik kampıysa başlı başına, apayrı bir dünyaydı doğrusu. Kendi içinde ayrı bölümlenmelerin, konser ve etkinlik mekânlarının, tıbbî yardım merkezinin, ayrı bir toplantı ajandasının olduğu bir dünya...

Binlerce tartışmanın aynı anda sürdüğü bir forumun ana ekseninin nereden, hangi konudan geçtiğini kestirebilmek, o kadar da kolay olmuyor sanırım. Ben mi kestiremedim diyorum ama, söylenen, bu sene böyle birşeyin pek olmadığıydı aslında. Forumlardan 2001 senesinde düzenlenen birincisi Davos Zirvesi ismiyle anılan Dünya Ekonomik Forumu'da temsil olunan yeni liberalizm anlayışına karşı kitlesel ve kamusal bir basın açıklamasıydı; varlığı, toplanmış olması dahi kendi başına önem taşıyan bir buluşmaydı o... ikinci ve üçüncüler mümkün olduğu söylenen başka bir dünyanın neye benzeyebileceğini, bunun nasıl kurabileceğine dair tartışmaların yapıldığı bir arena, Hindistan'ın Mumbai kentinde düzenlenen dördüncü bileşim ise Dünya Sosyal Forumu'nun Porto Alegre yerelliğinden sıyrılıp dünyaya açılmasının, bir alternatif bir dünya forumu yaratılmasının denemesiydi. Beşincisi ise galiba, tartışmalardaki konu başlıklarından da bağımsız olarak, bir üçüncü dünya bloku projesinin rahmi olarak anılacak ileride. Evet, tartışmalar bir merkezi tema etrafında dönmüyordu öyle...  Devrimci antikapitalistler (sosyal demokrat olmayan sosyalistler veya «KP'ler» dışında kalan komünistler şeklinde de tanımlanabilecek, kendimi de içine kattığım bir küme, burada işaret ettiğim) numaraları F koduyla başlayan çadırlarda Seattle'dan bugüne uzanan sürecin bilançosunu çıkartırken Güney Amerika ülkelerindeki alternatif tarım kooperatiflerinin üyeleri E bölgesinde kendi daha teknik  sorunlarını masaya yatırıyorlardı mesela; ekonomik egemenlik tartışmalarına devam edenler ise başka bir dünyanın da mümkün olduğunu ifade etmek isteyen sıradan liberalizm karşıtları değil, Venezuella ve Brezilya'nın IMF yörüngesinden nasıl çıkabileceğini gayet somut bir gündemden hareketle ve somut verilerle ve yine teknik düzeyde tartışan iktisatçılarda çoğu defa (forum katılımcılarının çoğunluğu ise bunlardan ziyade film gösterimlerine, konserlere ve yerli içkilere ilgi duydu elbette). Ne ki, tartışmalar ortak bir merkeze işâret etmiyorsa da, Forumun kendisi belli bir noktaya gönderme yapmıyor değildi: En yüksek katılıma sahne olan etkinliğin Venezuella devlet başkanı Chavez'in spor salonunda yaptığı konuşma olması ve herkesin dilinde bu konuşmaların yapılmış olmasının dolaşması, tıpkı forumun gelecek sefere Venezuella'da toplanacak olması ve Venezuella ile Küba delegasyonları tarafından ortak kullanılan çadırdaki salsa partileri gibi (daha doğrusu, çadırın bu iki ülke tarafından ortak kullanılıyor olması gibi), birer göstergeydi.  Kısa ve açık söyleyecek olursak, Forum,  Cancun'daki Tarım zirvesinde oluşmaya başlayan bir IMF paketleri dışı çizgi yanlısı devlet/hükûmetler hattının hem mümkünatının tartışmaya açıldığı, hem de devasa bir şenlikle tanıtımının yapıldığı bir etkinlikti galiba, bu defa.

 

sayfa başına dön