KÖY
HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KAPATILMAMALI!
Işçiler Köy Hizmetlerine Sahip Çıkıyor
Abdullah AYSU
Devlet küçültülmüyor... Küçük düşürülüyor...
Dünya Ticaret Örgütü eski Başkanı Renato Roggerio;
GATS anlaşması üzerine :
"Korkarım şu anda ne Hükümetler neyin altına
imza attıklarının, ne de şirketler neler kazandığının farkında değiller"
yorumunu yapmıştı.
Bizim hükümetler de ya neyin altına imza attıklarını
bilmiyorlar, ya da biliyorlar da atılan imza gereği Köy Hizmetlerini kapatıyoruz,
diyemiyorlar. Kamuoyunun önünde kayıkçı dövüşü yapıyorlar. Tribünlere oynuyorlar.
Onlar tribünlere oynarken Dünya ticaret Örgütü (WTO), Hizmet Ticareti Genel
Anlaşması (GATS) zücaciyeci dükkanına girmiş fil
gibi Türkiye'nin kırsal alanını 57. Hükümet aracılığıyla kırıp döküyor!...
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Ne İşe Yarar
"Kuruluş Amacı; kırsal kesime götürülen hizmetlerdeki
tekrarları önlemek, kısa sürede daha çok ve daha ekonomik hizmet üretmektir.
Görevleri; devlet ve il yolları dışında kalan
köyler ve bunlara bağlı yerleşme birimlerinin, köy içi yollarını yapmak,
mevcutları
geliştirmek,trafik güvenliği yönünden gerekli yön
ve kilometre levhaları ile öteki işaretleri düzenlemek,
kalkınma plan ve programlarında yer alan ilke ve
politikalara uygun bir şekilde toprak ve su kaynaklarının verimli kullanılmasını,
korunmasını, geliştirilmesini sağlamak,
çiftçilerin hizmetine götürmek üzere gerekli araştırma,
etüt, hizmet ve yatırımlara ait program ve projeleri yapmak ve yaptırmak
bunlardan uygun görülenleri uygulamak ve uygulattırmak;
baraj hava alanı, fabrika, savunma ile ilgili tesislerin
ve öteki tesislerin inşaatı, tarih ve tabiat kıymetlerinin korunması gibi
amaçlarla yapılacak kamulaştırmalar ve özel kanunların uygulanması nedeniyle
yerlerini terk etmek zorunda kalanlardan geçim imkanlarını kısmen veya
tamamen anlaşmalar yapmak;
küçük akarsular ile güneş, rüzgar ve öteki enerji
kaynaklarından ve tesislerinden faydalanılarak
köylerin elektriklendirilmesi için tesisler yapmak,
yaptırmak;
1306 sayılı iskan kanununa göre nakledilen veya toplulaştırılacak
köyler için arsa ayırmak, öteki kasaba ve köylerin imar planlarını ve ihtiyaç
sahiplerine konut ve tarımsal işletme tesisleri için tip projeler hazırlamak
ve kendi
evini yapana yardım metoduna dayalı olarak krediler
vermek, köy içi alt yapıları, sosyal tesisiler ve istihdam yaratacak ekonomik
tesisleri yapmak ve yaptırmak,
yıllık harcama planları yaparak özel İskan Fonunu
kullanmak ve bu fondan yapılan kaynak tahsisleri ile yatırımları gerçekleştirmek;
deprem ihtimalinin en fazla olduğu aktif deprem kuşaklarında
bulunan köylerdeki nüfusun konut ve tarımsal tesislerini depreme dayanıklı
hale getirmek maksadıyla kredi vermek; serbest göçmen işlerini yürütmek,
özel kanunlar gereğince iskanlı göçmen kabul etmek;
kiraya verilecek hazine arazisi genişliğini, kira
bedelini ve kiralayacak olan topraksız veya yeterli toprağı olmayan çiftçileri
tespit etmek ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki arazinin tespit,
tayin ve her türlü ölçü işlerini yapmak ve Hazine adına tescil işlemlerini
yapmak, mera, yaylak ve kışlakların tespit, tahdit ve tahsisini yapmak,
ayrıca lüzumlu hallerde bunlardan ihtiyaç fazlalarını saptayıp hazine adına
tescilini sağlamak;
hizmet ve görevleri için gerekli her türlü harita,
istikşaf, araştırma, etüt proje, rasat, istatistik, envanter, birim fiyat
ve analiz gibi işleri yapmak, yaptırmak;
hizmet ve tesislerin yapılması, geliştirilmesi, onarım,
bakım ve emniyetle işletilmesi için gerekli tesis, atölye, bakımevi, laboratuar,
araştırma ve verici telsiz istasyonu, idari ve sosyal öteki tesislerin
plan ve projelerini ve inşaatını yapmak, yaptırmakla,onarmak, işletmek,
kiralamak ve bakımlarını sağlamak, tesislerin kullanılmasına emniyet ve
korunmasına esas olan kuralları saptamak, yürütmek, denetlemek;
her türlü alet edevat,taşıt ve makineler ile donatımlarını,
bunların işletilmesi, tamiri için gerekli bütün malzemeyi nitelikleriyle
belirlemek, sağlamak, gerektiğinde imal etmek ve ettirmek, arazi dahil
bina ve taşınmaz malları geçici olarak kullanmak, kamulaştırmak ve satın
almak;
başka kanunlarla ve Tarım
ve Köyişleri Bakanlığınca verilecek görevleri yapmaktır."
Merkez Kuruluşu: Genel müdür ve dört Genel
Müdür Yardımcısından
oluşmaktadır.
Ana Hizmet birimleri:
1- Etüt ve Proje Daire Başkanlığı
2- Köy Yolları Daire Başkanlığı
3- Havza Islahı ve Göletler Dairesi Başkanlığı
4- Sulama Dairesi Başkanlığı
5- Köy İçme Suları Dairesi Başkanlığı
6- Köy İçi İnşaat Dairesi Başkanlığı
7- İşletme Dairesi Başkanlığıdır.
RAKAMLARLA KÖY HİZMETLERİ GENAL MÜDÜRLÜĞÜ
Genel Müdür 1
Genel Müdür yardımcısı 4
Daire Başkanlığı 7
Bölge Müdürlüğü 22
İl Müdürlüğü Her ilde
Araştırma enstitüsü Müdürlüğü 11
Makine İkmal Müdürlüğü 5
Proje Müdürlüğü 3
Döner Sermaye Müdürlüğü 35
Kaynak: Devlet Teşkilat Rehberi
Çizelge- : Köy Hizmetleri'nin Devlet Bütçesindeki
Payı ve Yıllara Göre
Değişimi (Milyar TL)
| Yıllar |
Devlet Bütçesi |
KHGM Bütçesi |
Yüzde |
| 1990 |
63.925.354 |
1.957.359 |
3,06 |
| 1991 |
105.217.150 |
3.672.231 |
3,49 |
| 1992 |
207.545.328 |
7.650.231 |
3,64 |
| 1993 |
398.710.000 |
12.725.269 |
3,19 |
| 1994 |
823.396.307 |
23.212.666 |
2,82 |
| 1995 |
1.335.506.822 |
23.784.691 |
1,78 |
| 1996 |
3.558.506.822 |
48.447.301 |
1,36 |
| 1997 |
6.344.685.500 |
97.441.301 |
1,54 |
| 1998 |
14.749.475.000 |
178.150.401 |
1,21 |
| 1999 |
27.186.600.000 |
275.150.061 |
1,01 |
| 2000 |
46.702.436.000 |
594.855.001 |
1,27 |
| 2001 |
48.219.490.000 |
783.031.001 |
1,62 |
Çizelge- : Köy Hizmetleri'nde İşçi Personel Sayısının
Yıllara Göre Dağılımı
Yılı Daimi İşçi Sayısı Mevsimlik İşçi Sayısı Toplam
| Yıl |
Daimi Işçi |
Mevsimlik Işçi |
Toplam |
| 1985 |
36.777 |
28.550 |
65. 327 |
| 1986 |
41.028 |
32.118 |
73. 146 |
| 1987 |
39.028 |
34.426 |
74. 224 |
| 1988 |
38.080 |
34.426 |
72. 506 |
| 1989 |
36.788 |
36.171 |
72. 959 |
| 1990 |
35.221 |
39.084 |
74. 295 |
| 1991 |
34.344 |
41.683 |
77. 027 |
| 1992 |
34.320 |
44.288 |
78. 608 |
| 1993 |
33.180 |
46.780 |
79. 960 |
| 1994 |
31.254 |
46.495 |
77. 749 |
| 1995 |
30.317 |
44.337 |
74. 654 |
| 1996 |
28.011 |
42.662 |
70. 673 |
| 1997 |
25.711 |
41.243 |
68.344 |
| 1998 |
25.193 |
30.534 |
55. 727 |
| 1999 |
23.326 |
29.364 |
52. 690 |
| 2000 |
22.229 |
29.254 |
51. 533 |
| 2001 |
|
|
49.941 |
Çizelge- : Köy Hizmetlerinin Makine Parkı
| Yıl |
Makine Parkı |
| 1990 |
28002 |
| 1994 |
26670 |
| 1995 |
24789 |
| 1996 |
23375 |
| 1997 |
22908 |
| 1999 |
22564 |
| 2000 |
21970 |
| 2001 |
18874 |
Çizelge- : Köy Hizmetleri Toplam Personel Sayısı
(23.10.2001)
|
Memur |
İşçi |
Sözleşmeli |
Toplam |
| Merkez |
674 |
836 |
1 |
1511 |
| Taşra |
5.822 |
49.105 |
1 |
54.928 |
| Toplam |
6.496 |
49.941 |
2 |
56.439 |
Çizelgelerde de görüldüğü gibi 1990'lı yıllardan itibaren
işçi alımı ve
makine sayısında düşüş yaşandığı gibi bütçeden ayrılan
payda azalmıştır.
Köy Hizmetleri'ne en çok işçi
ANAP döneminde alınmış, bu günde kapatılmasını ANAP istemektedir. Bu bir
çelişki gibi gözükse de ANAP için çelişki değil "tutarlılıktır!". Çünkü
kökü dışarıda politikaları uygulamak ANAP için, en faydalı, en ekonomik,
en yenilikçi icraat olagelmiştir. "İcraatın İçinden" programının felsefesine
de uygun olduğu kadar aynı zamanda devamıdır da...
Köy Hizmetleri Genel müdürlüğü
görevleri: "... Köylerin yol köprü, içme ve kullanma suları ve askeri
garnizonların içme ve kullanma sularının etüt ve proje işlerini, yol köprü
ve içme suyu tesislerine ait sanat yapılarının tip projelerini... yürütür...
"
"...Yağışların ve sel sularının zararlarını önleyici
ve depolayıcı, tarım arazileri için sulama suyu sağlanmasına yönelik gölet
ve tesisleri yapar ve yaptırır; toprak erozyonunu önleyici, giderici ve
azaltıcı, toprak ve su dengesinin kurulması ve korunmasını sağlayıcı önlemler
alır..."
KÖY HİZMETLERİ KENDİ İŞİNİ
KENDİ YAPAR
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü çalışmaları kendisi
yapıyor. İhale etmiyor. Heyelan, sel gibi tabii afetlerde, çalışan bir
kurumdur. Karda, tipide köy yollarını açan Köy Hizmetleri, köy yollarının
yapımı, bakımı, onarımını kendileri yapmaktadır. İçme suyu tesislerini
inşa etmektedir. İhale etmemektedir.
Hizmetlerin yaklaşık yüzde 85-90'nı genel müdürlük
olanakları ile kendisi
yapmaktadır. Dolayısıyla ne personel sayısı,ne makine
sayısı ne de bütçeden ayrılan miktar fazla değildir. Hükümetlerin görevi:
kendilerinin işe aldığı personelin fazlalığını bahane ederek hizmetleri
özelleştirmek değil,
aksaklıkları gidermek olmalıdır.
Köy Hizmetleri genel Müdürlüğü görevleri: "...Devlet
ve il yolları dışında
kalan yerleşme birimlerindeki yolların, önceden
saptanan yol ağlarının yapımını, onarımını, bakımını, gerektiğinde asfalt
yapımını, sanat yapılarını ve köprülerini, her türlü bina ve tesislerini,
her türlü protokollü işleri, Trafik Kanunu ile verilen görevleri, konuları
ile ilgili eğitim hizmetlerinin ihtiyaç programlarını hazırlar, keşiflerini
yapar ve bu işlerin gerçekleştirilmesi için gerekli teknik ve idari işlerin
yürütülmesi, izlenmesi, sonuçlandırılmasını ve denetimini yapar ve yaptırır..."
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün İl Özel İdarelerine
bağlanması sonucunda; köylere yeni yolların yapılması, mevcut köy yollarının
onarılması, bakımı yapılamayacağından köylünün pazar ile bağlantısı azalacaktır.
Pazar için üretim, daha çok hizmetlerin ulaştırıldığı verimli sulu topraklar
ve büyük kent yakınlarında yapılacaktır. Diğer kesimdeki köylüler mağdur
olacaktır. Osmanlı döneminde, İzmir Aydın demir yolu boyunca ve büyük yerleşim
yerlerin yakınında pazara yönelik tarım yapılırken diğer bölgelerdeki köylülerin
ise yalnızca kendi ihtiyaçlarını karşılayacak üretim yaptıkları bilinmektedir.
Köy Hizmetlerinin kapatılması sonrasında eskiden
olduğu gibi hizmet bazı bölgelere gidecek bazı bölgelere gitmeyecektir.
Bu uygulama zaten var olan bölgeler arasındaki uçurumu daha da derinleştirecektir.
Köy Hizmetleri genel Müdürlüğü görevleri: "... Devlet arazilerinin ıslahı,
imarı ve tarıma uygun hale getirilmesi ile devlet sulama şebekelerinde
ve öteki sulama planlarında sulama işleri ile ilgili hizmetleri yapar ve
yaptırır; sulu ve kuru tarım arazilerinde toplulaştırmaya uygun arazi sahiplerinin
çoğunluğunun isteğine bağlı arazi toplulaştırması için etüt, planlama,
program ve projelerini hazırlar ve hazırlatır...
...Köy ve bağlı yerleşme birimleriyle askeri garnizonlara
sağlıklı ve yeterli içme suyu sağlar; bu maksatla sondaj kuyuları açar,gerektiğinde
baraj, gölet gibi tesislerden su almak amacıyla arıtma ve su alma tesislerini
yapar ve yaptırır; ikmal edilmiş köy içme suyu tesislerinin bakım ve işletmesini
mevcut tesislerin onarım ve ıslah çalışmalarını yapar,gerektiğinde tesisleri
geliştirmek için her türlü önlemi alır, yerleşme birimlerinde çevre sağlığı
hizmet ve düzenlemelerini
gerçekleştirir..."
TOPRAK SU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NİÇİN KAPATILMIŞTI
1984 yılında Toprak su Genel Müdürlüğü kapatılarak,
toprak ve su sahipsiz bırakıldı. Bu dönemden sonra gelen hükümetler birinci
sınıf tarım arazilerini sanayi ve konuta açtılar. Ağırlıkla köylünün desteği
ile seçilen dönemin iktidarı Demirel patates tarlaları mı ? Otomobil
fabrikaları mı? Diyerek tarıma, köylüye bakışını ortaya koyuyordu. Ondan
sonra her tarafta plansız programsız, gelişi güzel 'fabrikalar!' kurulmasına
daha çok izin verildi. Ovalardaki en verimli topraklar, yer altı suları
ve nehirler kullanılmaz oldu.
Şimdi de Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nü birleştirme
adı altında kapatarak, insanlar, hayvanlar ve tarım için olmazsa olmaz
girdi olan suyun özelleştirilmesinin ön çalışmaları yapılmaktadır. Bu teklif
hükümetin ANAPLI ortağından gelmesi, ANAP Genel Başkanı, Başbakan yardımcısı
Mesut Yılmaz'ın da AB ilişkilerinden sorumlu olması teklifin pek masumane
olmadığı işaretlerini vermektedir.
Bu birleştirme çabalarının kökü dışarıda politikalar
sonucu olduğu Dünya Küreselleşme Karşıtları Koalisyonunun 16-19 mart 2001
tarihinde İsviçre'nin CENEVRE kentinde yaptıkları strateji toplantısına
Türkiye adına katılan Türkiye MAİ ve Küreselleşme Karşıtı çalışma Grup
sözcüsü Gaye Yılmaz, GATS ( The General Agreement on Trade in Services-Hizmet
Ticaret Genel Anlaşması) konusunda hazırladığı ön raporun "Su Dağıtım
Hizmetleri Anlaşma Kapsamında " başlıklı maddesinde yazdıkları:
"GATS'ın bu maddesiyle hedeflenen sadece suyun
yerlerde boru hatlarıyla iletimi değil kuşkusuz, su kaynaklarının da kamudan
özel sektöre el değiştirmesi amaçlanıyor. Bu konu özellikle düşük gelir
grubundaki ülkeler için çok ciddi ve yaşamsal sorunlar üretme potansiyeline
sahip. Aylık gelirinizin üçte birini su faturası olarak ödediğinizi bir
hayal edin. Böyle bir gelişmenin iki türlü sonucu olacaktır: 1- Daha düşük
bir bedel ödemek için eskiye oranla çok daha az su kullanılması ya da 2-
kullanılan su miktarında bir değişiklik yapmadan diğer yaşamsal harcamalarda
kısıntıya gidilmesi.
Birinci tercihin kullanılması halinde başta
salgın enfeksiyon hastalıkları olmak üzere toplum sağlığı ciddi bir tehdit
altında olacak, ikini tercihte ise kısıtlanan diğer harcamaların özelliğine
göre psikolojik ve sosyolojik yeni sorunlar ortaya çıkacaktır. Su'yun piyasa
ekonomisine açılmasının diğer çok önemli boyutu ise tarımsal üretimdir.Özellikle
ulusal gelirinin önemli bir bölümünü tarım üretiminden sağlayan ülkelerde
tarım giderek küçülecek,bu durumda da dünyanın gelecekteki gıda yeterliliğini
daha da sürdürülemez boyutlara taşıyacaktır.
GATS'daki suyun özelleştirilmesi planının mimarı
ise Avrupa Birliği Komisyonu'dur. Özellikle Aralık ayında yapılan AB Nice
zirvesi sonrasında yetkileri genişleyen AB Komisyonu,müzakerelerdeki pazarlıkları
sanki ulus ötesi Avrupa şirketi adına yürütmektedir. Suez Lyonnaise des
Eaux ve Generale des Eaux isimli şirketler. Söz konusu bu iki şirket faaliyetini
dünya çapında sürdüren ve esas olarak uluslar arası su dağıtım ve iletimi
ile ilgilenen gruplardır."
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü
birleştirme adı altında kapatılması halinde;
- Köye gidecek hizmetler başta su (içme ve tarımsal
amaçlı kullanma dahil) olmak üzere bir çok hizmet bundan böyle özelleştirilecektir.
Paralı olacaktır. Su kaynaklarının verimli kullanılması için koruma ve
geliştirme çalışmaları yapılmayacaktır.
- Köy Hizmetlerinin kapatılmasıyla köye hizmet gitmeyecek,
hizmetler kamu hizmeti olmaktan çıkacak, daha çok gelişmiş ülkeler ve ulus
aşırı şirketlerin yatırımı için cazip olan alana götürülecektir.
- Köy Hizmetlerinin kapatılmasıyla çalışanlar
işinden olacak, bir istihdam alanı daha kapanacaktır.
- Köylünün üretimini olumsuz etkileyecek, Türkiye
ekonomisi zarar görecektir.
- Köye giden hizmetler özel sektöre (parti yandaşlarına)
ihale yoluyla yaptırılacaktır.
- İhale yoluyla yaptırılmayacak olan hizmetler aksayacak,
kırsal kesimde (karda yolların açılması, heyelan, sel gibi.) yaşayanlar
mağdur olacaklardır.
- Devlet küçülmeyecek, gideri azalmayacak, küçük
düşürülecektir. Bütün bu sayılan ve sayılmayan olası olumsuzlukları ilerde
yaşamamak için, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünü kapatmak yerine, aksaklıkları
gidererek, kırsal kesimin kalkınmasında, sosyalleşmesinde daha iyi çalışır
hale getirilmelidir. |
