|
|
Adnan
CEMGİL
İNADINA
Yaklaşık bir yüzyıla uzanan bir yaşam, 21 Kasım 2001 günü sona erdi.
1909 yılında Fatih, Zeyrek'te Osmanlı kulluğuna doğan Adnan Cemgil, Osmanlıcanın bütün tat ve rengini öğrenerek büyüdü. Çocukluğunun sonları koskoca bir imparatorluğun çatırtılarına... Gençliğinin ilk yılları yok, yoksun, yoksul halkının egemenlik savaşına tanıklık etti.
Bir yurdu yitirmekle, yeniden kazanmanın bütün sancılarını Cumhuriyet yurttaşı olmanın coşku ve onuruyla tedaviye yöneldi. Ben ne yapabilirim sorusu, bu İstanbul efendisini, dilinin inceliklerini öğrenmeye koşulladı. İÜ. Edebiyat Fakültesine girdi. Yetmedi, Türkçenin güzelliklerine Paris'te Fransızcanın genişliğini... Moskova'da Rusça'nın derinliğini ekledi.
1938'de Ankara'ya dönüp toplumun kültür ve sanat altyapısını oluşturma çabasındaki coşkun ve üretken Cumhuriyet aydınlarının arasına katıldı.
Bir yandan çeşitli okullarda öğretmenlik yaparak, eğitim seferberliğine... Bir yandan Tercüme Bürosu'nun çalışkan üyelerinden biri olarak fikir ve düşünce birikimine katkıda bulundu. Diderot'un Felsefe Konuşmaları'nı... Sillenpa'nın romanlarını onun sade, derin ve incelikli çevirisinden okuduk.
1941'de Nazife Müren'le evlendi.
İki erkek evlâdın yetişme sürecinde, sanat çavlanının büyük çığırlarını kültür yaşamımıza kazandırdı. Emil Zola'nın Germinal'i... Romain Rolland'ın Jean-Christophe'u... Roger Martin du Garde'ın Tibo'ları o çevirmese Türkçeye, aynı özgünlükte kazandırılamazdı.
Pek çok okur Amado ve İbanez gibi iki dev yazarı sayesinde tanıdı. Balzac, Pirendello ve Gramsci, doğru düzgün anlaşılabildiyse, Adnan Cemgil'in yetkin çevirisine borçludurlar.
Cemgil bildiğini iyi bilen... Hiçbir zaman, hiçbir koşulda o tükenmez efendiliğini bozmadan, en katı tartışmaları dostluğa gölge düşürmeden yürüten sımsıcak bir insandı. Sosyalist kuram ve eyleminde... Türkiye İşçi Partisi içinde.. Ve ayrışmalar sürecinde, bu özellikleriyle hemen herkesin saygı duyduğu bir dost... Çok şey öğrendiği danışmanı oldu.
Onu tanıyan, ünü bir zamanlar kendisininkini çok aşan küçük oğlu Sinan Cemgil'in sağlığında onurunu... 1971 yılında Nurhak Dağlarında çatışmada yitişinden sonra da acısını, gözlüklerinin ardında ışılayan gözlerinde tek hüzün huzmesi göstermeden ne büyük bir dayanıklılıkla taşıdığını iyi bilir.
92 yıllık ömrü tamamlayarak 21 Kasım 2001'de aramızdan ayrıldı.
Nazife ve Dumrul Cemgil'le birlikte, başımız sağolsun.
|
|
|
