YARGI

Alev ATEŞ

13 - 15  kasım 1966 ‘ da Londra’ da Ünlü filozof ve matematikçi Bertrand Russel’ ın girişimi ile çeşitli ülkelerden   bir araya gelen dünyaca ünlü aydınlar ABD ‘nin saldırılarının “Devletler Hukuku”  karşısında değerlendirmesini yaparak bir uluslar arası mahkeme kurulmasına ve hukuk kurallarına göre hüküm vermesine karar verdi.

Dünya tarihinde ilk kez 1945’ te Nurenberg’ de kurulan savaş mahkemesi  Nazi iktidarı sorumlularını  yargılamış ve çoğunu ölüme ya da uzun yıllar hapse mahkum etmişti. Nazi savaş suçlularının böyle hüküm giymesi, dünya tarihinde önemli bir başlangıç da olmuştu. Birleşmiş Milletler 11 Kasım 1946 da  soykırımı tanımlamış ve suç olarak ilan etmişti.

Bu kategoriler o günden sonra pozitif Devletler Hukukun bir parçası haline girmiştir.  

İşte Londra’ da toplanan Russel mahkemesi ABD’ nin Vietnam’ da sürdürdüğü savaşı bu kapsamda değerlendirecek ve bir karar verecekti. İşte Londra’ da yapılan toplantıda bu mahkemenin yargıçları  ve başkanları seçildi.

Yargıçlar şu kişilerden oluştu :

Gunther Andres,   Filozof ve yazar (Alman)

M.Ali Aybar,   İÜ Devletler Hukuku Doç. -TİP Gen.Bşk. (Türkiye)

Lelio Basso,  Roma Ün. Sosyoloji Prof. - İtalyan Milletvekili - Dev.Huk. uzmanı  (İtalya)

Simonne de Beauvoir,  Yazar - (Fransa)

Lazaro Cardenas, Meksika eski Cumhurbaşkani - (Meksika)

Stokley Carmichael,  ABD  Yurttaşlik Haklari Hark. Lideri - (ABD)

Vladmir Dedijer,  Tarihçi - (Yugoslavya)

Dave Dellinger,   Liberation Gaz. Başyazari - (Amerikali)

İsaac Deutscher,  Tarihçi - (İngiliz)

Amando Hernandez,   Şair - Filipin Dem. Işçi Par. Lideri

Mahmud Ali Kasuri,   Yargıtay Mh. Avukatı - (Pakistan)

Kınju Morikava,  Hukukçu, Yurttaşlık Hakları Bir. Başk.-  (Japonya)

Bertrand Russel,   Nobel Ödüllü Filozof - (İngiltere)

Sholchi Sakata,  Fizikçi Prof. - (Japonya)

Jean-Paul Sartre, Yazar - (Fransa)

Laurent Schwartz  Matematikçi - (Fransız)

Wolfgang Abendorth  Hukuk Dr, - (Alman)

James Baldwin,  Yazar - (ABD)

Lawrence Daly,  Sendikacı - (İngiliz)

Karl Oglesoy, Yazar - (ABD)

Melba Hernandez, Dünya Barış Konseyi Üyesi - (Kuba)

Peter Weiss,  Yazar - (İsveç)

Bu kişilerden oluşan mahkeme heyeti kendine başkan olarak;  Russel, Sartre, Dedijer ve Schwartz ‘i başkan olarak seçti.

Yaptırım gücü olup olmaması tartışması bir yana bu mahkemenin Nurenberg mahkemelerinden temel ayrılığı yansızlığı idi. Nurenberg’ i savaşı kazanan tarafların kurmuş olması kuşku götüren bir olgu olmuştur. Şimdilerde  Miloseviç’i yargılayan “Lahey Adalet” divanı da aynı nedenle malüldür.  Kaldı ki örneğin ABD’nin şimdi Saddam için kuracağı böyle bir mahkemenin önüne hangi yüz ve delillerle çıkacağı bile şüphelidir. Kanıt dediği hiçbir bulgu BM - Güvenlik Konseyini bile ikna etmemiştir.  Oysa, yukarıda saydığımız dünya aydınları, sadece kendi ülkeleri için değil tüm dünya için ortak insani değerleri temsil eden kişilikleriyle etkin bir ortam yaratabilmişlerdir. Bir çok demokrat (!) devlet hemen karşı çıkmıştı buna. Türkiye’ nin tavrını söylemeye bile gerek yok. Ama Russel Mahkemesinin ilk toplantısını Paris’ te yapmak kararı Fransa’ yı dehşetli ürkütmüş ve yasaklanmıştı, İngiltere karşı çıkmıştı ve toplantı  ancak 2 mayıs 1967 sabahı Stockholm’ da çalışmalarına başlayabilmişti..

ABD Hükümeti ifade vermek ve savunmasını yapmak için mahkemeye çağrıldı.Ancak ABD bu çağrıya uymadığı gibi mahkemeyi de tanımadığını açıkladı.

İncelemeler yapmak üzere Mehmet Ali Aybar  başkanlığında bir heyetin Vietnam’a giderek,mahkemeye rapor sunmasına karar verildi.Heyet 24 Temmuz 1967 de yola çıktı 28 temmuz 1967 de Hanoi’ ye varabildi.Bir ay boyunca tüm ülkeyi dolaşan ve Hükümet yetkilileriyle olduğu kadar 1965 den beri Napalm(1300 dereceyle yakar),Fosforlu (2500 dereceyle yakar;),;Bilyeli (yerden yüksekte patlar ve binlerce misket ortaya saçılarak geniş çaplı ölümlere neden olur) bombardımanına maruz kalmış sivil halkla da görüşüp ifade alan ve belge toplayan heyet mahkemeye raporunu sundu.

İkinci oturumu 20 kasım 1967 de yapan mahkeme Vietnam’a giden heyetin raporunu savcı iddianamesi olarak değerlendirdi.

Russel Mahkemesi 1Aralık 1967 de ABD’ yi Vietnam’ da insanlık suçu işlediğini ve Tayland, Filipinler ve Japonya’nın da bu suça katıldığına  karar verdi.

Russel Mahkemesi dönüşü Aybar konferanslar verdi. Ankara'da TİP üyelerine verdiği konferansta bilyalı bombaları anlatırken bilya parçalarını da gösterdi.

Birleşmiş Milletlerin, Güvenlik Konseylerinin ve sair dünya kuruluşlarının globalizmle koşut olarak ABD imparatorluk şemasında yok edilmeleri sonucu insanların yeniden ortak değer yargılarına erişmesi artık kütlesel bir gereksinim haline gelmiştir. Yıkılan tüm uzlaşmaların ötesinde ABD saldırganlığının başını çektiği gidişe dur diyebilmenin yolu iç içe geçmiş insanlığın ortak başkaldırısını gerektirmektedir. Bu başkaldırı, dünyanın bugüne değin gördüğü değişim süreçlerinin hiç birine benzemeyecektir. Bu düşüncenin elbette idealist yapısından kaynaklanan ululaştırılma, sınıfsal iktidar kavgasının yerine ikame edilme sapması gibi bir yığın eleştirel yönü vardır. Ancak şu unutulmamalıdır ki, pratik sınanma yönünden son 25 yılın en önemli güç gösterimi  (Seatlle, Roma, Uruguay, Avusturalya, Irak savaşı karşıtlığı  vs..vs..) doğruluğunu kanıtlamış görünmektedir.   İşte bu bağlamda yeni bir dünya aydınlarının sürükleyiciliğini sağlayacak, kitlesel harekete temel olabilecek bir “yargılama” süreci başlatılabilir kanısındayız ve dostlarımızın bu konudaki  çalışmalarına el vermeliyiz.

Benim gibi sınıf savaşımı örgütlerinin hala modasının geçmediğini savunanlar için bu özellikle gerekli bir yönelimdir. Zira mücadelenin öncülüğü  düşünülüyorsa eğer, zaten, karşı çıkma yeteneği olanların ( sınıfların-katmanların)  ittifakının yarattığı hareketlenmenin içinde yer almalıyız. 

Bu oluşum savaşa kendi milliyetçi nedenleri ile karşı çıkan “devletler” den de bağımsız tümüyle dünya insanlarına bağlı bir yapılanma olmalıdır .

Bu uluslararası mahkemeye bir çok ülkeden seçileceklerin,Russel Mahkemesi üyeleri niteliğinde,yani bağımsız düşünebilme yeteneğine sahip kişilerden olmasına ayrıca özen gösterilmelidir.