| ANKARA ANLAŞMASI
TÜRKİYE İLE AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU ARASINDA BİR ORTAKLIK YARATAN
ANLAŞMA 12 EYLÜL 1963 TARİHİNDE ANKARA'DA İMZALANDI. ANLAŞMA VE EKLERİ
ŞÖYLE:
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında bir ortaklık yaratan
Anlaşma
BAŞLANGIÇ Bir yandan, Türkiye Cumhurbaşkanı, Öte yandan,
Majeste Belçika Kralı, Federal Almanya Cumhurbaşkanı, Fransa
Cumhurbaşkanı, İtalya Cumhurbaşkanı, Altes Ruayal Lüksemburg
Büyük Düşesi, Majeste Hollanda Kraliçesi, ve Avrupa Ekonomik
Topluluğu Konseyi, Türk halkı ile Avrupa Ekonomik Topluluğu içinde
bir araya gelmiş halklar arasında gittikçe daha sıkı bağlar kurmaya
AZİMLİ OLARAK; Türkiye ve Avrupa Ekonomik Topluluğu'ndaki yaşama
şartlarının, hızlandırılmış bir ekonomi ilerleyişi ve uyumlu bir
alış veriş genişlemesi ile devamlı olarak iyileşmesini, böylece Türkiye
ekonomisi ile Topluluk üyesi Devletlerin ekonomileri arasındaki arayı
azaltmayı sağlamaya KARARLI OLARAK; Türk ekonomisinin kalkınmasının
ortaya koyduğu özel sorunları ve belli bir sürede Türkiye'ye bir
ekonomik yardım yapılması gerekliliğini GÖZÖNÜNDE BULUNDURARAK;
Türk halkının yaşama seviyesini iyileştirme çabasına, Avrupa Ekonomik
Topluluğu'nun getireceği desteğin, ileride Türkiye'nin Topluluğa
katılmasını kolaylaştıracağını KABUL EDEREK; Avrupa Ekonomik Topluluğunu
kuran Antlaşma'nın esindiği ülküyü birlikte izliyerek, barış ve hürriyet
güvencesini pekleştirmeye AZMEDEREK; Avrupa Ekonomik Topluluğu'nu
kuran Antlaşma'nın 238. maddesi uyarınca Türkiye ile Avrupa Ekonomik
Topluluğu arasında ortaklık yaratan bir anlaşma aktini KARARLAŞTIRMIŞLAR
ve bunun için TÜRKİYE CUMHURBAŞKANI: Dışişleri Bakanı Bay Feridun
Cemal ERKİN'i MAJESTE BELÇİKA KRALI: Başbakan Yardımcısı ve
Dışişleri Bakanı Bay Paul Henri SPAAK'ı FEDERAL ALMANYA CUMHURBAŞKANI
Dışişleri Bakanı Bay Gerhard SCHROEDER'i FRANSA CUMHURBAŞKANI:
Dışişleri Bakanı Bay Maurce COUVE de MURVILLE'i İTALYA CUMHURBAŞKANI:
Hazine Bakanı Bay Emilio COLOUMBO'yu ALTES RUAYAL LÜKSEMBURG BÜYÜK
DÜŞESİ: Hükümet Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Bay Eugène
SCHAUS'u MAJESTE HOLANDA KRALİÇESİ: Dışişleri Bakanı Bay Joseph
M. A. H. LUNS'u ve AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU KONSEYİ: Avrupa
Ekonomik Topluluğu Konseyinin şimdiki Başkanı ve Hollanda Dışişleri
Bakanı Bay Joseph M. A. H. LUNS'u tam yetki ile atamışlardır. Adları
geçenler, yetki belgelerinin karşılıklı olarak verilmesinden ve bunların
usul ve şekil bakımından uygunluklarının anlaşılmasından sonra, aşağıdaki
hükümler üzerinde uyuşmuşlardır;
KISIM: I İlkeler
Madde - 1. Bu Antlaşma ile Türkiye ile
Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında bir Ortaklık kurulmuştur.
Madde - 2. 1. Anlaşma'nın amacı, Türkiye ekonomisinin hızlandırılmış
kalkınmasını ve Türk halkının çalıştırılma seviyesinin ve yaşama
şartlarının yükseltilmesini sağlama gereğini tümü ile gözönünde bulundurarak,
Taraflar arasındaki ticari ve ekonomik ilişkileri aralıksız ve dengeli
olarak güçlendirmeyi bilmek için, Topluluğun yardımı ile ekonomisini
güçlendirir. Bu hazırlık dönemine ve özellikle Topluluğun yardımına
ilişkin uygulama usulleri, Anlaşma'ya ekli Geçici Protokol ile Mali
Protokol'de belirtilmiştir. 2. Hazırlık döneminin süresi, Geçici
Protokol'de öngörülen usullere uygun uzatma dışında, beş yıldır.
Geçiş dönemine, Geçici Protokol'ün 1. maddesinde öngörülen şartlara
ve usullere uyularak geçilir. Madde - 4. 1. Geçiş döneminde
Akit Taraflar, karşılıklı ve dengeli yükümlülükler esası üzerinden:
- Türkiye ile Topluluk arasında bir gümrük birliğinin gittikçe gelişen
şekilde yerleşmesini, Ortaklığın iyi işlemesini sağlamak için Türkiye'nin
ekonomik politikalarının Topluluğunkilere yaklaştırılmasını, bunun
için de gerekli ortak eylemlerin geliştirilmesini sağlar. 2.
Bu dönemin süresi, birlikte öngörülebilecek istisnalar saklı kalmak
üzere, on iki yılı geçemez. Bu istisnalar, gümrük birliğinin makûl
bir süre içinde kurulup tamamlanmasına engel olamaz. Madde - 5.
Son dönem gümrük birliğinin dayanak ve Akit Tarafların ekonomi politikaları
arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesini gerektirir.
Madde - 6. Ortaklık rejiminin uygulanmasını ve gittikçe gelişmesini
sağlamak için Akit Taraflar, Anlaşma ile verilen görevlerin sınırları
içinde eylemde bulunan bir Ortaklık Konseyi'nde toplanırlar.
Madde - 7. Akit Taraflar, bu Anlaşma'dan doğan yükümlülüklerin yerine
getirilmesini sağlayıcı her türlü genel ve özel tedbirleri alırlar.
Taraflar, Anlaşma hedeflerinin gerçekleştirilmesini tehlikeye düşürülebilecek
her türlü tedbirden sakınırlar. KISIM: II Geçiş döneminin uygulanmaya
konması Madde - 8. 4. maddede anılan amaçların gerçekleşmesi için
Ortaklık Konseyi, geçiş döneminin başlamasından önce ve Geçici Protokolün
1. maddesinde öngörülen usule göre, Topluluğu kuran Antlaşma'nın
kavradığı ve gözönünde bulundurulması gereken alanlarla, özellikle
bu kısımda gözetilenlere mahsus hükümlerin uygulama şartlarını, usullerini,
sıra ve sürelerini yararlı görülecek her türlü korunma kurallarını
tespit eder. Madde - 9. Akit Taraflar, Anlaşma'nın uygulanma
alanında, 8. maddenin uygulanması ile ilgili olarak ortaya konabilecek
özel hükümler saklı kalmak üzere, uyrukluk dolayısıyla uygulanan
her türlü ayrımın, Topluluğu kuran Anlaşmanın 7. maddesinde anılan
ilke uyarınca yasak olduğunu kabul ederler.
BÖLÜM: 1. Gümrük Birliği Madde - 10. 1. Anlaşma'nın 2. maddesinin
2. fıkrasında öngörülen gümrük birliği, mal alış verişlerinin tümünü
kavrar. 2. Gümrük Birliği. - Topluluk üyesi Devletlerle Türkiye
arasında, ithalâtta olduğu gibi ihracatta gümrük vergileri ve eşit
etkili resimlerin ve miktar kısıtlamalarının, milli üretime, Anlaşmanın
hedeflerine aykırı bir koruma sağlamayı gözeten eşit etkili başka
her türlü tedbirin yasaklanmasını; - Türkiye'nin üçüncü memleketlerle
ilişkilerinde Topluluğun Ortak Gümrük Tarifesi'nin kabulünü ve Toplulukça
dış ticaret konusunda uygulanan sair mevzuata yaklaşmayı kapsar.
BÖLÜM: 2. Tarım Madde - 11. 1. Ortaklık rejimi, Topluluğun
ortak tarım politikasını gözönünde bulunduran özel usullere göre,
tarımı ve tarım ürünleri alış verişini de kavrar. 2. Tarım
ürününden, Topluluğu kuran Antlaşma'nın II. Ekinin konusu olan ve
sözü edilen Antlaşma'nın 38. maddesinin 3. fıkrası hükümlerinin uygulanması
ile halen tamamlanmış bulunan listede sayılı ürünler anlaşılır.
BÖLÜM: 3. Ekonomik nitelikteki sair hükümler Madde - 12.
Akit Taraflar, aralarında serbest işçi akımını kademeli olarak gerçekleştirmek
için, Topluluğu kuran Antlaşma'nın 48, 49 ve 50. maddelerinden esinlenmekte
uyuşmuşlardır. Madde - 13. Akit Taraflar, yerleşme serbestliği
kısıtlamalarını aralarında kaldırmak için, Topluluğu kuran Antlaşma'nın
52 ilâ 56. (Dahil) maddeleri ile 58. maddesinden esinlenmekte uyuşmuşlardır.
Madde - 14. Akit Taraflar, hizmet edimi serbestliği kısıtlamalarını
aralarında kaldırmak için, Topluluğu kuran Antlaşma'nın 55, 56 ve
58 ilâ 65. (Dahil) maddelerinden esinlenmekte uyuşmuşlardır.
Madde - 15. Topluluğu kuran Antlaşma'nın ulaştırma ile ilgili hükümlerinin
ve bunların uygulanması dolayısıyla girişilmiş olan tasarrufların
Türkiye'ye teşmili şartları ve usulleri, Türkiye'nin coğrafya durumu
gözönünde bulundurularak düzenlenir. Madde - 16. Akit Taraflar,
Topluluğu kuran Antlaşma'nın üçüncü büyük bölümünün 1. kısmında yer
alan rekabet, vergileme ve mevzuatın yaklaştırılması ile ilgili hükümlerde
anılan ilkelerin, ortaklık ilişkilerinde uygulanması gerektiğini
kabul ederler. Madde - 17. Anlaşma'ya Taraf olan her Devlet,
ekonomisine, fiyat seviyesi kararlılığı içinde devamlı ve dengeli
bir genişleme sağlarken, genel ödeme bilançosuna denge sağlamak ve
parasına olan güveni devam ettirmek için gerekli ekonomi politikasını
uygular. Taraf Devlet, bu hedeflere ulaşmak için konjonktür politikası
ve özellikle mali politika ve para politikası uygular. Madde
- 18. Anlaşma'ya Taraf olan her Devlet, kambiyo kurları konusunda
Ortaklık amaçlarının gerçekleştirilmesini sağlamaya elverişli bir
politika uygular. Madde - 19. Türkiye ve Topluluk üyesi Devletler,
Anlaşma'nın uygulanmasında mal, hizmet, sermaye ve kişi akımının
aralarında serbestleştirildiği ölçüde, mal, hizmet ve sermaye alış
verişlerine ilişkin ödeme veya transferlerle ücret ve sermaye transferlerinin,
alacaklının veya faydalananların ikamet ettikleri memleket parasıyla
yapılmasına müsaade ederler. Madde - 20. Akit Taraflar,
Anlaşma amaçlarının gerçekleştirilmesine yarayan Türkiye ile Topluluk
üyesi Devletler arasındaki sermaye hareketlerini kolaylaştırmak için
aralarında danışırlar. Akit Taraflar, Topluluk memleketlerinden gelen
ve Türk ekonomisinin kalkınmasına yardımı olabilecek sermayelerin
Türkiye'de yatırımını teşvik eden her çeşit aracı araştırmaya çabalarlar.
Her üye Devlet ülkesinde ikamet edenler, Türkiye'nin başka bir üye
Devlete veya üçüncü bir memlekete tanıdığı bütün kolaylıklardan,
özellikle yabancı sermaye eylemi ile ilgili kambiyo ve vergi konularındaki
kolaylıklardan yararlanırlar. Madde - 21. Akit Taraflar, üçüncü
memleketlerin ileride Topluluğa katılmaları veya ortak olmaları halleri
de dahil olmak üzere, üçüncü memleketler karşısındaki ticaret politikalarının
koordinasyonunu ve bu alandaki karşılıklı çıkarlarının korunmasını
sağlamaya elverişli bir danışma usulünü hazırlama konusunda uyuşmuşlardır.
KISIM: III Genel ve son hükümler Madde - 22. 1. Anlaşma
ile belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi için, Anlaşma'nın öngördüğü
hallerde Ortaklık Konseyi'nin karar yetkisi vardır. İki taraftan
her biri, verilmiş kararların yerine getirilmesinin gerektirdiği
tedbirleri almakla yükümlüdür. Ortaklık Konseyi yararlı tavsiyelerde
de bulunabilir. 2. Ortaklık Konseyi, Anlaşma'nın hedeflerini gözönünde
tutarak, ortaklık rejimi sonuçlarını belli aralıklarla inceler. Bununla
beraber, hazırlık dönemi boyunca bu incelemeler bir görüş teatisi
sınırları içinde kalır. 3. Geçiş döneminin başlaması ile, ortaklık
rejiminin gerçekleşmesi yolunda, Anlaşma amaçlarından birine ulaşmak
için, Akit Taraflar'ın bir ortak davranışı gerekli görüldüğü takdirde,
Anlaşma bunun için gerekli davranış yetkisini öngörmese bile, Ortaklık
Konseyi uygun kararları alır. Madde - 23. Ortaklık Konseyi'ni,
bir yandan Türkiye Hükümeti'nden üyeler, öte yandan, Topluluk üyesi
Devletler Hükümetleri'nden, Konseyi'nden ve Komisyonu'ndan üyeler
meydana getirir. Ortaklık Konseyi üyeleri, İçtüzüğün öngördüğü şartlarla
kendilerini temsil ettirebilirler. Ortaklık Konseyi, kararlarını
oy birliği ile alır. Madde - 24. Ortaklık Konseyi başkanlığı,
altışar aylık süreler için Türkiye ile Topluluk temsilcilerinden
biri tarafından, sıra ile yapılır. İlk başkanlık süresi Ortaklık
Konseyi kararı ile kısaltılabilir. Ortaklık Konseyi İçtüzüğünü yapar.
Ortaklık Konseyi, görevlerinde kendisine yardım edebilecek her komiteyi
ve özellikle Anlaşma'nın iyi yürütülmesi için gerekli işbirliği devamlılığını
sağlayacak bir komite kurmaya karar verebilir. Ortaklık Konseyi
bu komitelerin görev ve yetkilerini belirtir. Madde - 25. 1.
Her Akit Taraf, Anlaşma'nın uygulama ve yorumu ile ilgili ve Türkiye'yi
veya Topluluğu, Topluluk üyesi bir Devleti ilgilendiren her anlaşmazlığı
Ortaklık Konseyine getirebilir. 2. Ortaklık Konseyi Anlaşmazlığı
karar yolu ile çözebilir; keza, anlaşmazlığı Avrupa Toplulukları
Adalet Divanı'na ve mevcut herhangi bir başka yargı merciine götürmeyi
kararlaştırabilir. 3. Taraflardan her biri, kararın veya hükmün yerine
getirilmesinin gerektirdiği tedbirleri almakla yükümlüdür.
4. Anlaşmazlık, işbu maddenin 2. fıkrasına göre çözülememiş ise,
Akit Taraflar'ın geçiş dönemi ve son dönemde başvurabilecekleri tahkim
ve sair yargı usulü yollarını, Anlaşma'nın 8. maddesi uyarınca Ortaklık
Konseyi düzenler. Madde - 26. Anlaşma'nın hükümleri, Avrupa
Kömür ve Çelik Topluluğu'nun yetki alanına giren maddelere uygulanmaz.
Madde - 27. Ortaklık Konseyi, bir yandan Avrupa Parlamenter Asamblesi,
Topluluğun Ekonomik ve Sosyal Komitesi ve öteki organları ile, öte
yandan, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Türkiye'nin yukarıdaki maddeleri
karşılayan organları arasında işbirliğini ve temasları kolaylaştırmak
için her türlü yararlı tedbiri alır. Bununla beraber, hazırlık dönemi
süresince, bu temaslar, yalnız Avrupa Parlamenter Asamblesi ile Türkiye
Büyük Millet Meclisi arasındaki ilişkilerle sınırlanır. Madde
- 28. Anlaşma'nın işleyişi, Topluluğu kuran Antlaşma'dan doğan yükümlerin
tümünün Türkiye'ce üstlenebileceğini gösterdiğinde, Akit Taraflar,
Türkiye'nin Topluluğa katılması olanağını incelerler. Madde - 29.
1. Anlaşma bir yandan Türkiye Cumhuriyeti ülkesinde, öte yandan Belçika
Krallığı, Federal Almanya Cumhuriyeti, Fransa Cumhuriyeti, İtalya
Cumhuriyeti, Lüksemburg Büyük Dükalığı ve Hollanda Krallığının ülkelerinde
uygulanır. 2. Genel Anlaşma, Topluluğu kuran Antlaşma'nın 227. maddesinin
2. fıkrasının 1. bendinde gözetilenleri karşılayan alanlar bakımından
Fransız denizaşırı illerine de uygulanır. Anlaşma'nın başka alanlarla
ilgili hükümlerinin, sözü geçen illerde uygulanma şartları, Akit
Taraflar arasında ileride varılacak anlaşma ile belirlenir.
Madde - 30. Akit Taraflarca Anlaşma'ya eklenmesi uygun bulunan protokoller,
Anlaşma'nın ayrılmaz parçalarıdır. Madde - 31. Anlaşma, imza
eden Devletlerin kendi anayasa usullerine uyularak onaylanır; Topluluk
yönünden Konseyce, Topluluğu kuran Antlaşma hükümleri uyarınca bir
karar alınması ve bunun Akit Taraflar'a tebliği ile, geçerli olarak
aktedilmiş olur. Yukarıdaki fıkrada anılan akdin tasdik ve tebliğ
belgeleri Brüksel'de karşılıklı olarak verilir. Madde - 32.
Anlaşma, 31. maddede sözü geçen tasdik belgelerinin karşılıklı olarak
verilmesi tarihini kovalayan ikinci ayın ilk günü yürürlüğe girer.
Madde - 33. İşbu Anlaşma, her metin eşitlikle geçerli olmak üzere,
Türk, Alman, Fransız, İtalyan ve Hollanda dilleri ile ikişer nüsha
olarak yazılmıştır.
PROTOKOL NO. 1 GEÇİCİ PROTOKOL Akit Taraflar, Türk ekonomisi
için, özellikle hazırlık döneminde, tütün, kuru üzüm, kuru incir
ve fındık ihracatının önemine inanarak, Ortaklık Anlaşmasının 3.
maddesinde öngörülen Geçici Protokolü tesbit etmek isteğiyle,
Aşağıdaki hükümler üzerine uyuşmuşlardır: Madde - 1. 1. Anlaşma'nın
yürürlüğe girmesinden dört yıl sonra, Ortaklık Konseyi, Türkiye'nin
ekonomik durumunu gözönünde bulundurarak, Anlaşmanın 4. maddesinde
gözetilen geçiş döneminin gerçekleşme şartları, usulleri, sıra ve
süreleri ile ilgili hükümlerin, bir Katma Protokol ile tespit edip
edemeyeceğini inceler. Katma Protokol Akit Taraflar'ca imzalanacak
ve her birinde uyulması gereken anayasa usullerinin tamamlanmasından
sonra yürürlüğe girecektir. 2. Beşinci yılın sonunda Katma
Protokol tespit edilememiş ise, Ortaklık Konseyi'nde kararlaştırılarak
ve 3 yılı geçmeyecek bir süreden sonra 1. fıkrada öngörülen usule
yeniden başvurulur. 3. Bu protokol hükümleri, Katma Protokol yürürlüğe
girinceye ve en geç onuncu yılın sonuna değin uygulanır. Bununla
beraber, Katma Protokol tespit edilmiş, fakat onuncu yıl sonunda
yürürlüğe girememiş ise, Geçici Protokol en çok bir yıllık bir süre
için uzatılır. Not- 1.9.1971 tarihine kadar geçerli olan işbu Geçici
Protokol yerine, 1.9.1971-31.12.1972 devresinde 7/2905 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile tasdik edilen Geçici Anlaşma kaim olmuş ve 1.1.1973
tarihinden itibaren de Katma Protokol yürürlüğe girmiştir. Katma
Protokol dokuzuncu yılın sonunda tespit edilemediği takdirde, Ortaklık
Konseyi, hazırlık döneminin onuncu yılının bitiminden sonra uygulanacak
rejimi kararlaştırır. Madde - 2. İşbu Protokolün yürürlüğe
girişi ile birlikte Topluluk Üyesi Devletler, Türkiye kaynaklı ve
Türkiye çıkışlı ithalatları için aşağıdaki yıllık tarife kontenjanlarını
açarlar: a) 24.01 - Ham ve mamul olmayan tütün: Tütün döküntülüri
Belç. - Lüks. Eko. Birl. 1.250 ton Federal Almanya Cumhuriyeti 6.600
" Fransa 2.550 " İtalya 1.500 " Hollanda 600 "
Bu tarife kontenjanlarının sınırı içinde her üye Devlet, Toplulukça
9 Temmuz 1961 tarihinde imzalanan Ortaklık Anlaşması çerçevesinde
aynı ürünler ithalatına uyguladığına eşit bir gümrük vergisi uygular.
b) 08.04 - Yalnız kuru üzüm (İçinde 15 Kg. veya daha az mal bulunan
ambalajlarla) Belç. - Lüks. Eko. Birl. 3.250 ton Federal Almanya
Cumhuriyeti 9.750 " Fransa 2.800 " İtalya 7.700 " Hollanda
6.500 " Bu tarife kontenjanlarının sınırı içinde her üye Devlet,
Toplulukça 9 Temmuz 1961 tarihinde imzalanan Ortaklık Anlaşması çerçevesinde
aynı ürünler ithalatına uyguladığına eşit bir gümrük vergisi uygular.
c) 08.03 - Yalnız kuru incir (İçinde 15 Kg. veya daha az mal bulunan
ambalajlarla) Belç. - Lüks. Eko. Birl. 840 ton Federal Almanya
Cumhuriyeti 5.000 " Fransa 7.000 " Hollanda 160 " Bu
tarife kontenjanları çerçevesinde Topluluk üyesi her Devlet, milli
gümrük vergilerinin kuru incir için Ortak Gümrük Tarifesi'nde son
yaklaşma anına kadar, Topluluğu kuran Antlaşma'nın 14. maddesinin
1. fıkrası anlamındaki esas vergiden, Topluluk üyesi Devletlerin
kendi aralarında yaptıkları indirimlerin yarısının düşülmesi ile
elde edilene eşit bir gümrük vergisi uygular. Geçici Protokol hükümleri,
Topluluk üyesi Devletler milli gümrük vergilerinin kuru incir Ortak
Gümrük Tarifesine son yaklaşma anında yürürlükte bulunuyorsa, Topluluk,
3. madde hükümlerini gözönünde bulundurarak, yukarıdaki bent gereğince
Türkiye'ye sağlananlara eşit ticari faydaların saklı tutulması için
gerekli tarife tedbirlerini alır. d) 08.05 - Dış ve iç kabukları
çıkarılmış olanlar da dahil olmak üzere yaş veya kuru sert kabuklu
meyvalar: Yalnız fındık Belç. - Lüks. Eko. Birl. 540 ton Federal
Almanya Cumhuriyeti 14.500 " Fransa 1.250 " Hollanda 710 "
Bu tarife kontenjanları çerçevesinde Topluluk Üyesi her Devlet %2,5
ad valorem gümrük vergisi uygular. Bunun dışında, Topluluk Üyesi
Devletler, Anlaşma'nın yürürlüğe girmesi ile birlikte bu ürün için,
Topluluk içi gümrük vergilerinin tamamen kaldırılmasını ve Ortak
Gümrük Tarifesi'nin tüm olarak uygulanmasını gerçekleştirirler.
Madde - 3. 2. maddede gösterilen ürünler için, Topluluk Üyesi Devletler
milli gümrük vergilerinin Ortak Gümrük Tarifesi'ne son yaklaşmasından
itibaren, Topluluk her yıl, Türkiye yararına o tarihte açılmış milli
tarife kontenjanlarının tutarına eşit hacimde tarife kontenjanları
açar. . Ortaklık Konseyi'nin aksine kararı olmadıkça, bu artırmalar
iktisap edilmiş olur. Her artırma, ancak ertesi takvim yılından başlayarak
uygulanır. Madde - 5. Anlaşma'nın yürürlüğe girişi, takvim
yılı başına rastlamaz ise, Topluluk Üyesi Devletler, Anlaşma'nın
yürürlüğe girişinden, ertesi takvim yılının başına kadar ki süre
için, bu sürenin beher ayı hesabıyla, 2. maddede anılan miktarların
onikide birini karşılayan hacimde tarife kontenjanları açarlar.
Bununla beraber, Ortaklık Konseyi, Anlaşma yürürlüğe girer girmez,
sözü geçen ürünler ihracatının mevsimlik niteliğini gözönünde tutarak,
yukarıdaki bendin uygulanması ile elde edilen tarife kontenjanları
hacimlerinin artırılmasını kararlaştırabilir. Madde - 6. Anlaşma'nın
yürürlüğe girmesinden itibaren üçüncü yılın bitiminde Ortaklık Konseyi,
2. maddede gösterilenlerden başka ürünlerin Topluluk pazarında sürümünü
teşvike elverişli tedbirleri kararlaştırabilir. Madde - 7.
Tütün, fındık veya kuru incir için ortak tarım politikasının uygulanmaya
konması ile birlikte, Topluluk, işbu Protokol gereğince Türkiye'ye
sağlananlara eşit ihracat imkanlarını saklı tutmak üzere, bu ortak
tarım politikası için öngörülen rejimi gözönünde bulundurarak, gerekebilecek
tedbirleri alır. Madde - 8. İşbu Protokol'ün 2. maddesinde
gösterilen ürünler için Toplulukça tarife kontenjanları açılması
halinde, bu tarife kontenjanları çerçevesinde uygulanacak gümrük
vergileri seviyesi bakımından, Türkiye'ye anlaşmaya taraf olmayan
bir memleketten daha az elverişli bir işlem yapılamaz. Madde
- 9. Türkiye, Topluluk Üyesi Devletlerden birine veya bir kaçına
tanıdığı en elverişli işlemi üye Devletlerin hepsine teşmile gayret
eder. Madde - 10. Her Akit Taraf, hazırlık dönemi ile birlikte,
yerleşme hakkı, hizmet edimi, ulaştırma ve rekabetle ilgili her çeşit
güçlükleri Ortaklık Konseyi'ne getirebilir. Ortaklık Konseyi gerekirse,
bu güçlükleri gidermek için, Akit Taraflar'a her türlü yararlı
tavsiyelerde bulunabilir. Madde - 11. İşbu Protokol Anlaşma'ya
eklenmiştir.
PROTOKOL NO. 2 MALİ PROTOKOL Akit Taraflar, Ortaklık Anlaşması
amaçlarının izlenmesini kolaylaştırmak için Türk ekonomisinin hızlandırılmış
bir şekilde kalkınmasına faydalı olmak KAYGISIYLA, aşağıdaki
hükümler üzerinde UYUŞMUŞLARDIR: Madde - 1. Türk ekonomisinin
verimliliğini artırmaya yardımcı, Anlaşma'nın amaçlarının gerçekleştirilmesine
faydalı olan ve Türk kalkınma planı çerçevesinde yer alan yatırım
projeleri için finansman işlemleri, Türk Devleti ile Türk teşebbüsleri
tarafından, Avrupa Yatırımlar Bankası'na sunulabilir. Banka, bunların
tabi tutulacağı işlemden müracaat sahiplerine bilgi verir.
Madde - 2. Olumlu bir sonuca bağlanan istemler ödünçler vasıtasıyla
finanse edilir. Bu ödünçlerin tutarı 175 milyon hesap birimine erişebilir
ve Anlaşma'nın yürürlüğe girişini kovalayan beş yıl içinde
bağlanabilir. Madde - 3. Finansman istemleri, Türk teşebbüslerinden
geldiği zaman, ancak Türk Hükümeti'nin oluru ile olumlu sonuca bağlanabilir.
Madde - 4. 1 - Ödünçler, finansmanına ayrıldıkları projelerin ekonomik
özelliklerine göre verilir. 2 - Özellikle kârlılığı uzun vadeli veya
yazılı yatırımlara ilişkin ödünçler, indirilmiş faiz haddi, uzatılmış
ödeme süresi, ödemesiz dönem gibi özel şartlar ve gereği halinde,
bu ödünçlerin Türkiye tarafından ödenmesini kolaylaştırabilecek başka
özel ödeme şartları ile donatılabilir. 3 - Bir ödünç, Türk
Devleti'nin dışında bir teşebbüs veya topluluğa verildiği zaman,
Türk Devleti'nin garantisine bağlanır. Madde - 5. 1. Banka,
bu ödünçlerin verilmesini, ihale veya teklif almalar düzenlenmesine
bağlayabilir. Bu ihale veya teklif almalara katılma, Türkiye ve Topluluk
Üyesi Devletler uyruklu her gerçek veya tüzel kişiye eşit rekabet
şartları ile açıktır. 2. Ödünçler, kabul edilen yatırım projelerinin
gerçekleşmesi için gerekli ithalat giderleri kadar iç giderlerin
karşılanmasında da kullanılabilir. 3. Banka, fonların en rasyonel
şekilde ve Anlaşma hedeflerine uygun olarak kullanılmasını gözetir.
Madde - 6. Türkiye, bu ödünçlerden faydalanan borçluların, ödünçlerin
ana para ve faizlerinin ödenmesinin gerektirdiği dövizleri edinmelerine
imkan vermekle yükümlüdür. Madde - 7. Bazı projelerin
gerçekleştirilmesi için bu Protokol çerçevesinde yapılacak yardım,
özellikle üçüncü devletler, milletlerarası mali kuruluşlar veya Türkiye
ya da Topluluk Üyesi Devletler kalkınma ve kredi müesseseleri ve
resmi makamlarının dahil olacakları finansmanlara katılma şeklinde
olabilir. Madde - 8. Anlaşma'da ve bu Protokol'de gösterilen
şartlarla Türkiye'nin ekonomik ve sosyal kalkınmasına getirilen yardım,
Türk Devletininkini tamamlayıcı bir çaba teşkil eder. Madde
- 9. İşbu Protokol Anlaşma'ya eklenmiştir.
SON SENET Bir yandan, Türkiye Cumhurbaşkanı'nın ve Öte yandan,
Majeste Belçika Kralının, Federal Almanya Cumhurbaşkanı'nın,
Fransa Cumhurbaşkanı'nın, İtalya Cumhurbaşkanı'nın Altes Ruayal
Lüksemburg Büyük Düşesi'nin, Majeste Hollanda Kraliçesi'nin
ve Avrupa Ekonomik Topluluğu Konseyi'nin Türkiye ile Avrupa Ekonomik
Topluluğu arasında bir Ortaklık yaratan Anlaşma'nın imzası için
Ankara'da 12 Eylül 1963 gününde toplanan tam yetkili temsilcileri
aşağıdaki metinleri tespit etmişlerdir: Türkiye ile Avrupa Ekonomik
Topluluğu arasında bir Ortaklık yaratan ANLAŞMA ile aşağıda sayılan
protokolleri: Protokol no. 1: Geçici Protokol Protokol no.
2: Mali Protokol Tam yetkili temsilciler bundan başka Aşağıda
sayılan ve işbu Senede ekli: 1. Geçici Protokol'ün 2. maddesi ile
ilgili olarak kuru üzüme ilişkin niyet bildirisini; 2. Mali
Protokol'ün 2. maddesinde sözü geçen hesap biriminin değerine ilişkin
yorum bildirisini; 3. Ortaklık Anlaşmasında geçen "Akit Taraflar"
deyiminin yorumu ile ilgili bildiriyi kabul etmişler; Ve Federal
Almanya Cumhuriyeti Hükümeti'nin aşağıda sayılan ve işbu Senede ekli
bulunan bildirilerini not etmişlerdir: 1. Alman uyrukluların tanımı
ile ilgili bildiri; 2. Anlaşma'nın Berlin'e uygulanmasına ilişkin
bildiri. Tam yetkili temsilciler işbu Senede ekli bildirilerin icabında
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında bir Ortaklık yaratan
Anlaşma ile aynı şartlarda geçerliklerinin sağlanması için gerekli
usullere tabi tutulacağı hususunda uyuşmuşlardır. BUNUN BELGESİ OLARAK,
aşağıda adları yazılı tam yetkili temsilciler işbu son Senedin altına
imzalarını atmışlardır.
Ankara'da 12 Eylül 1963 gününde yapılmıştır. Türkiye Cumhurbaşkanı
adına: Feridun Cemal ERKİN Majeste Belçika Kralı adına:
Paul Henri SPAAK Federal Almanya Cumhurbaşkanı adına: Gerhard
SCHROEDER Fransa Cumhurbaşkanı adına: Maurice COVUE de MURVİLLE
İtalya Cumhurbaşkanı adına: Emillo COLOMBO Altes Ruayal Lüksemburg
Büyük Düşesi adına: Eugène SCHAUS Majeste Hollanda Kraliçesi
adına: Joseph M. A. H. LUNS Avrupa Ekonomik Topluluğu Konseyi
adına: Joseph M. A. H. LUNS Avrupa Ekonomik Topluluğu'nu kuran
Antlaşma'da gereken usullerin yerine getirildiğinin, özellikle Avrupa
Parlamenter Asamblesi'ne danışıldığının Öteki Akit Tarafa bildirilmesinden
sonra ancak Topluluğu kesin olarak bağlayacağı ihtiyat kaydı ile
GEÇİCİ PROTOKOL'ÜN 2. MADDESİ İLE İLGİLİ OLARAK KURU ÜZÜME İLİŞKİN
NİYET BİLDİRİSİ Topluluk, kuru üzüm için ortak bir pazar örgütü kurmayı
tasarlamadığını bildirir. MALİ PROTOKOL'ÜN 2. MADDESİNDE SÖZÜ GEÇEN
HESAP BİRİMİNİN DEĞERİNE İLİŞKİN YORUM BİLDİRİSİ Akit Taraflar
aşağıdaki hususları bildirirler: 1. Mali Protokol'ün 2. maddesinde
öngörülen tutarın açıklanmasında kullanılan hesap biriminin değeri
0.88 867 088 gram saf altındır. 2. 1. fıkrada tanımlanan hesap birimi
bakımından Topluluk üyesi bir devletin para paritesi, bir hesap biriminin
içindeki saf altının ağırlığı ile Milletlerarası Para Fonu'na bu
para için bildirilmiş olan pariteye tekabül eden saf altın ağırlığı
arasındaki orandır. Bildirilmiş bir paritesi yoksa veya cari işlemlerde
Para Fonu'nun müsaade ettiği sınırın dışında pariteden uzaklaşan
kur uygulaması varsa, paranın paritesine tekabül eden altın; dolaylı
veya dolaysız olarak tamamlanmış ve altına çevrilebilen bir paranın
Fon'a bildirilmiş paritesi esası ile, hesap gününde Üye Devlet'e,
cari ödemeler için sözü edilen altına çevrilebilir paraya uygulanmakta
olan kambiyo rayicine göre hesaplanır. 3. Yukarıdaki 1. fıkrada belirtilen
hesap birimi Mali Protokol'ün uygulama süresince değişmeyecektir.
Bununla beraber, uygulama süresinin bitiminden önce Milletlerarası
Para Fonu'nca, Statülerinin 7. Kısmının 4. maddesi gereğince bütün
paraların seyyanen altına olan paritelerinin aynı oranda değişmesi
kararlaştırılırsa, hesap biriminin saf altın ağırlığı bu ayarlamanın
ters fonksiyonuna göre değiştirilecektir. Topluluk Üyesi Devletler'den
birinin veya bir kaçının, Milletlerarası Para Fonu'nun yukarıdaki
bendde öngörülen kararını uygulamaması halinde hesap biriminin saf
altın ağırlığı, Milletlerarası Para Fonu'nca kararlaştırılmış ayarlamanın
ters fonksiyonuna göre değiştirilecektir. Ancak, Avrupa Ekonomik
Topluluğu Konseyi böylece ortaya çıkan durumu inceleyecek ve Komisyonun
önermesi üzerine ve Para Komitesi'nin görüşü alınarak gerekli tedbirleri
mevsuf çoğunlukla kararlaştıracaktır. ORTAKLIK ANLAŞMASI'NDA GEÇEN
"Akit Taraflar" DEYİMİNİN YORUMU İLE İLGİLİ BİLDİRİ Akit Taraflar,
Ortaklık Anlaşması'nın, metinde geçen "Akit Taraflar" deyimine, bir
yandan Türkiye Cumhuriyeti, öte yandan, Topluluk ile Üye Devletler
veya sadece, ya Üye Devletler ya da Topluluk anlamı verilmek suretiyle,
yorumlanması hususunda anlaşmışlardır. Bu deyime her defasında verilecek
anlam, Anlaşmanın bunları karşılayan hükümlerinden çıkarılacaktır.
Bazı hallerde "Akit Taraflar" deyimi, Topluluğu kuran Antlaşma'nın
geçiş dönemi süresince Üye Devletler, bu dönemin bitiminden sonra
Topluluk anlamına gelebilecektir. FEDERAL ALMANYA CUMHURİYETİ
HÜKÜMETİ'NİN BİLDİRİLERİ 1. Alman uyrukluların tanımı ile ilgili bildiri:
Federal Almanya Cumhuriyeti Temel Kanunu anlamında bütün Almanlar
Federal Almanya Cumhuriyeti uyruğunda sayılır. 2. Anlaşma'nın Berlin'e
uygulanmasına ilişkin bildiri: Federal Almanya Cumhuriyeti Hükümeti'nce
üç aylık bir süre içinde Akit Taraflar'a aksine bir bildiri de bulunmadıkça,
Ortaklık Anlaşması Berlin Eyaletine de uygulanır.
ANLAŞMA'NIN İMZASI SIRASINDA İKİ HEYET BAŞKANI ARASINDA TEATİ
EDİLEN MEKTUPLAR Mektup: Avrupa Ekonomik Topluluğu Heyeti Başkanı B. Günther
SEELIGER'den Türk Heyeti Başkanı, Büyükelçi B. Hasan Esat IŞIK'a
Tarih: 12 Eylül 1963 Konu: Türkiye'deki iş gücüne ilişkin sorunlar
Bay Başkan, Ankara, 12 Eylül 1963 Bu müzakereler sırasında belirttiğiniz
isteğe uymak üzere, Ortaklık Anlaşması'nın 4 ve 12. maddeleri hükümleri
gözönünde bulundurularak, Ortaklık Konseyinin, Türkiye'deki iş gücüne
ilişkin sorunlar hazırlık döneminden itibaren inceleyebilmesini Topluluğun
kabul eylediğini size bildirmekle şeref duyarım. Bu mektubun
alındığının lütfen bildirilmesini rica ederim. En üstün saygılarımın
kabulünü dilerim Bay Başkan. Günther SEELIGER Avrupa Ekonomik
Topluluğu Heyeti Başkanı
Mektup: Türk Heyeti Başkanı, Büyükelçi B. Hasan Esat IŞIK'tan
Avrupa Ekonomik Topluluğu Heyeti Başkanı, B. Günther SEELIGER'e Tarih:
12 Eylül 1963 Konu: Avrupa Ekonomik Topluluğu Heyeti Başkanı'nın
mektubuna cevap
Bay Başkan, Ankara, 12 Eylül 1963 12 Eylül 1963 günlü mektubunuzla,
bana aşağıdaki hususu bildirmek lütfunda bulunmuştunuz: "Bay
Başkan, Bu müzakereler sırasında belirttiğiniz isteğe uymak üzere,
Ortaklık Anlaşması'nın 4 ve 12. maddeleri hükümleri gözönünde bulundurularak,
Ortaklık Konseyinin, Türkiye'deki iş gücüne ilişkin sorunları hazırlık
döneminden itibaren inceleyebilmesini Topluluğun kabul eylediğini
size bildirmekle şeref duyarım. Bu mektubun alındığının lütfen bildirilmesini
rica ederim." Bu mektubun alındığını bildirmekle şeref duyarım.
En üstün saygılarımın kabulünü dilerim Bay Başkan. Hasan Esat IŞIK
Türk Heyeti Başkanı
"Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında bir Ortaklık Yaratan
Anlaşma" ya ekli "Geçici Protokol" ün birinci maddesi uyarınca 23
Kasım 1970 tarihinde Brüksel'de imzalanmış olan Katma Protokol ve
Ekleri ile Mali Protokol, Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu yetki alanına
giren maddelerle ilgili Anlaşma ve Son Senet'in onaylanmasının uygun
bulunduğuna dair Kanun
Kanun No. 1448 R. Gazete No. 13915 Kabulü: 22.7.1971 R.G. Tarihi:
3.8.1971 Madde 1 - 12 Eylül 1963 tarihinde Ankara'da imzalanmış,
4/2/1964 tarih ve 397 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunmuş 22/10/1964
tarih ve 6/3820 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanmış, 20/11/1964
tarih ve 6/3930 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe girmiş
olan "Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu Arasında Bir Ortaklık
Yaratan Anlaşma" ya ekli "Geçici Protokol"ün birinci maddesi uyarınca,
bahis konusu Anlaşma'nın 4. maddesinde gözetilen geçiş döneminin
gerçekleşme şartları, usulleri, sıra ve süreleri ile ilgili hükümlerini
tespit etmek üzere 23 Kasım 1970 tarihinde Brüksel'de imzalanmış
olan "Katma Protokol ve Ekleri" ile "Mali Protokol", "Avrupa Kömür
ve Çelik Topluluğu Yetki Alanına Giren Maddelerle İlgili Anlaşma"
ve "Son Senet" in onaylanması uygun bulunmuştur. Madde 2 -
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 3 - Bu Kanun'un
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. Karar No. 7/5476 R.Gazete No.
14406 Tarihi: 21.12.1972 R.G. Tarihi: 29.12.1972
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında bir Ortaklık Yaratan
Anlaşma'ya ekli geçici Protokol'ün birinci maddesi uyarınca, Hükümetimizle
Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında 23 Kasım 1970'de imzalanmış ve
22 Temmuz 1971 tarih ve 1448 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunmuş
olan "Katma Protokol", "Mali Protokol", "Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nun
Yetki Alanına Giren Maddelerle İlgili Anlaşma" ve "Son Senet"in,
1 Ocak 1973 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere onaylanması;
Dışişleri Bakanlığı'nın 15 Aralık 1972 tarih ve ESGM (ESAD) 760.430/72-1284
sayılı yazısı üzerine, 31 Mayıs 1963 tarih 244 sayılı Kanunun 2 ve
3. maddeleri uyarınca Bakanlar Kurulu'nca 21/12/1973 tarihinde
kararlaştırılmıştır. |